Songs

Author: John Ceiriog Hughes

Contributed by: David Wood

NOS GALAN

Oer ywr gw+r syn methu caru,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Hen fynyddoedd annwyl Cymru,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la;
Iddo ef au ca+r gynhesaf,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Gwyliau llawen flwyddyn nesaf,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la.

Ir helbulus oer ywr biliau,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Sydd yn dyfod yn y Gwyliau,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la;
Gwrando bregeth mewn un pennill,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Byth na waria fwy nath ennill,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la.

Oer ywr eira ar Eryri,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Er fod gwrthban gwlanen arni,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la;
Oer ywr bobol na ofalan,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la,
Gwrdd au gilydd, ar Nos Galan,
Fal, la, la, la, la, la, la, la, la.

I WISGO AUR-GORON

I wisgo aur-goron y byd ar ei phen,
Hir oes i Frenhiniaeth yr hen Ynys Wen;
I chwifio prif faner y byd ar y don,
Hir einioes i rinwedd yr hen ynys hon.
O! bydded craig-wregys ein hynys wen ni,
Yn herio cynddeiriog nerth llidiog y lli,
Mewn Awen fwyn lawen byw byth y bo hi.

Mae llanw cerddoriaeth yn dod fel y mo+r
Mae pawb yn y cydgan, mae pawb yn y co+r;
Mae codiad y dwylo a churiad y traed,
Ar fanllef yn dwedyd hir, hir y parha&AUMLAUTd.
O! bydded craig-wregys ein hynys wen ni,
Yn herio cynddeiriog nerth llidiog y lli,
Mewn Awen fwyn lawen byw byth y bo hi!

Mae calon Pumlumon yn adsain o bell,
A chregiaur Eryri yn dweud Henffych Well;
Parh&AUMLAUTed Brenhinaetih yr hen Ynys Wen
Yn fendith ir ddaear, tan fendith y nen:
A bydded craig-wregys ein hynys wen ni,
Yn herio cynddeiriog nerth llidiog y lli,
Mewn Awen fwyn lawen byw byth y bo hi!

CADAIR IDRIS

Bu+m innaun rhodianna yn Nyffryn Llangollen,
	Yn dringo y mynydd i Gaer Dinas Bra+n.
Yn edrych i fyny at Gynwyd a Chorwen,
	A mynydd Rhiwabon yn deifio gan da+n.
Mi a welais la+n ddyfroedd, aberoedd y Berwyn,
	A da ardal Dyfrdwy ar aswy a de;
Ond mi welais la+n fwthyn, nis gwn i beth wedyn,
	Nis gallwn i weled dim byd ond efe.

Disgynnais or Castell, a chroesais yr afon,
	Fel curai fy nghalon anghofiaf fi byth;
Ac fel heb yn wybod im traed ar fy union,
	At dy+ Jenny Jones ymgyfeiriais yn syth.
Ac er iddi eistedd ymysg ei chwiorydd,
	Ai thad wrth ei hochor yn siarad a+ mi,
Gydai brad or tu arall, nis gwn i mor herwydd,
	Nis gallwn i weled neb byw ond hyhi.

Yn eglwys Llangollen trar clychau yn canu,
	Os aethum yn wirion mi wn pwy am gwnaeth;
Unasom an gilydd byth byth i wahanu,
	Yn dlawd neun gyfoethog, yn well neu yn waeth.
Maen dda gennyf bobpeth, n enwedig fy hunan,
	Mae Jenny yn gwybod yn well na myfi;
Mae yn dda gennyf ganu, maen dda gennyf arian,
	Ond nis gallaf garu dim byd heblaw hi.

YN IACH ITI GYMRU

Yn iach iti Gymru, ffarw&EGRAVEl ith fynyddoedd,
	Dy nentydd grisialog ath ddolydd di-ail;
Y coedydd lle treuliais fy ieuanc flynyddoedd,
	Lle gwyliais agoriad y blodau ar dail!
Maer llong yn y porth yn disgwyl amdanaf,
	O gwae imi feddwl ymadael erioed;
Ffarw&EGRAVEl or holl famau, y buraf, ar lanaf,
	Am cartref gwyn annwyl yng nghanol y coed!

Fy nwylo ddychwelant yn llawn neu yn weigion
	I agor drws annwyl fy nghartref gwyn draw.
Maer afon yn sisial yng nghlust yr hen eigion,
	Gan ofyn pa ddiwrnod yn o+l a fi ddaw!
O! am dy hen awyr i wrido fy ngruddiau,
	Am hwian fel plentyn i huno mewn hedd;
A phan y gadawaf hen fyd y cystuddiau,
	Rhwng muriaur hen fynwent O torrwch fy medd.

PE CAWN I HON

Pe cawn i hon yn eiddo i mi
	O galon yn fy ngharu:
Ni fynnwn ddim oi chyfoeth hi,
	Rhag ofn im serch glaearu.
Mae rhywbeth yn ei gwisg ai gwedd,
	Ac yn ei hagwedd hygar,
Rhaid iddi fod fyn eiddo i,
	Tra byddom ar y ddaear.

Pe cawn i hon yn eiddo i mi,
	O! fel gwnawn ei mynwesu,
Mae dweud ei henw ar hin oer,
	Yn gwneud im corff gynhesu.
Ond pe bai hi yn eiddo i mi,
	Ai serch yn dal yn glaear,
Ni fynnwn i mohonni hi,
	Ar gyfrif ar y ddaear!

MENTRA, GWEN

Amdanat ti mae so+n,
	Wennaf Wen, Wennaf Wen,
O Fynwy fawr i Fo+n,
	Wennaf Wen:
Ir castell acw heno,
Rhaid iti droi a huno,
Hen deulu iawn sydd ynddo,
	Da di mentra, mentra Gwen!

Oth flaen mae mynydd maith,
	Wennaf Wen, Wennaf Wen,
Gwell iti dorrith daith,
	Wennaf Wen,
Wel yn fy mraich gan hynny,
Yr awn gan benderfynu,
Fod yn y castell lety;
	Da di mentra, mentra Gwen!

Fi piaur castell hwn,
	Wennaf Wen, Wennaf Wen,
Ti elli fyw mi wn,
	Wennaf Wen,
Yn wraig yng Nghastell Crogen,
Iw barchu ef ai berchen;
A chymer fin y fargen,
	Da di mentra, mentra Gwen!

CODIAD YR HEDYDD

Clyw! Clyw! Foreuol glod,
O! fwyned ywr defnynnaun dod,
	O wynfa la+n i lawr.
Ai ma+n ddefnynnau ca+n,
Aneirif lu ryw dyrfa la+n,
Ddihangodd gydar wawr?
Mud ywr awel ar y waun,
A brig y grug, yn esmwyth gry+n:
Gwrando mae yr aber gain,
Ac yn y brwyn ymguddiai hun:
Mor nefol serchol ydywr sain,
Syn dod i swyno dyn.

Cwyd, cwyd ehedydd, cwyd,
O le i le ar aden lwyd.
	Yn uwch, yn uwch o hyd:
Ca+n, ca+n dy nodau cu,
A dos yn nes at lawen lu
	Adawodd boen y byd.
Canu mae, ar byd a glyw
Ei alaw lon o uchel le:
	Cyfyd hiraeth dynolryw,
A l ei lais i froydd ne:
Yn nes at Ddydd, yn nes at Dduw
	I fyny fel efe!

CODIAD YR HAUL

Haul! Haul! araul ei rudd,
A gwawl boreuol dwyfol Dydd,
Maen dod, maen dod, yn goch ei liw,
Shecinah sanctaidd anian yw,
Yn troi trwy ymerodraeth Duw!
Mil o se+r oi gylch syn canu megis adar ma+n
Toddant yn ei wyneb, ac ymguddiant ar waha+n,
Tryr wylaidd loer oi w+ydd yn awr,
Maen dod, maen dod ar donnaur wawr,
Fel llong or Tragwyddoldeb mawr!

Gwawr! Gwawr! geinwiw ei grud,
A gwawl boreuol dwyfol Dydd,
Mae ei blanedau ffyddlon draw,
Yn gwenu arno yn ddifraw:
Gan ei longyfarch ar bob llaw.
Hardd, hardd liwiau nofiant trwyr cymylau dan ei traed
Coch da+n mawr ywr Wyddfa, dwfr y mo+r a dry yn waed:
Tryr wylaidd loer oi w+ydd yn awr,
Maer haul yn dod ar donnaur wawr,
Fel llong or Tragwyddoldeb mawr!

ERYRI WEN

Eryri Wen, Frenhines bur,
	Daearol Ferch y ne',
Mewn awyr las ac wybren glir,
	Ac yn dy sanctaidd le.
Yn fab y mynydd hwn ym gwnaed,
	I dy ofni er erioed;
Mae ta+n yn rhedeg trwy fy ngwaed,
	Pan safwyf wrth dy droed!

Oth gylch mae cestyll cedyrn mawr,
	Yn mynd yn friwsion ma+n;
Oth gylch mae twrf tymhestloedd gawr,
	Yn rhuou gaeaf ga+n.
Ond dyma gastell gododd Duw,
	Ag eira ar ei ben,
I Annibyniaeth Cymru fyw
	Am byth, Eryri Wen.

BREUDDWYD Y FRENHINES

Breuddwyd y Frenhines
	Oedd gweld ei hun yn dlawd,
Mewn bwthyn ller oedd gwe+n
	Ei mam, ei thad, ai brawd.
Gla+n oedd yr ystafell,
	Ai tha+n oedd ar y llawr,
Ond nid oedd yno boen
	Na blinder ennyd awr.
Plant a ganent wrth y drws,
	Ganiadaur pentref llon,
Ac fel y teimlai rhyw lawenydd
	Newydd yn ei bron;
Ymddeffro ddarfur Brenin,
	A hithaui deffro gadd:
Breuddwydior oedd efe,
	Fod rhywun am ei ladd.

Breuddwyd dynes arall
	Oedd yn dlawd yn wir,
Oedd gweld ei hun trwyi hun
	Yn aeres mo+r a thir;
Llawn oedd ei hystafell
	O arian ac o aur,
A choron ar ei phen o
	Fil o berlau clear,
Pwy oedd debyg iddi hi, mor
	Hardd o bryd a gwedd?
A hi a chwyddai pan yn edrych
	Ar ei swyddol sedd;
Ai gw+r ddeffro+dd or diwedd
	Gan ddwedyd wrthi Sin!
Rhaid iti godin awr,
	Maen amser cynnau tn!

MERCH MEGAN

Mi welais fy merch medd Gruffudd ap Cynan,
	Ar ddiwedd y wwledd, pam digiodd fy mun?
Nis gwelais hi rioed mor brydferth yn unman,
	Caiff ddyfod yn o+l iw haelwyd ei hun.
Er pan ymgadawodd maem calon ar dorri;
	Angharad, fy nghoron, O maddau i mi.
O nage, medd Rhys, nid eiddot mohoni,
	Nid merch i ti oedd, Merch Megan oedd hi.

Merch Megan ai mam elent adref i odro
	Ac un fuwch bob un ywr oll ar eu llaw;
A cherbyd o aur arddunol ddaw yno,
	I ofyn am bwy, i Lys Aberfraw?
Yn blentyn mabwysiad, pwy godwyd or werin,
	I Lys y twysogion yn heulwen ei fri,
Syn fywyd a gwres wrth orsedd y brenin?
	Anrhydedd ir tlawd, Merch Megan yw hi!

ANODD YMADAEL

Mewn bwthyn diaddurn yn ymyl y nant
Eisteddai gwraig weddw yng nghanol ei phlant;
Ar ieuaf ofynnodd wrth weld ei thristad
Maer nos wedi dyfod ond ble mae fy nhad?

Fe redodd un arall gwyneblon a thlws,
Iw ddisgwyl ef adref ar garreg y drws;
Fe welodd yr hwyrddydd yn cuddio y wlad
A thorrodd ei galon wrth ddisgwyl ei dad.

Y se+r a gyfodent mor hardd ag erioed,
A gwenai y lleuad drwy ganol y coed;
Ar fam a ddywedodd, Maeth dad yn y nef
Ffordd acw, fy mhlentyn  ffordd acw mae ef.

Mewn bwthyn diaddurn yn ymyl y nant,
Ymddiried ir Nefoedd maer weddw ai phlant;
Ni fedd yr holl gread un plentyn a wad
Fod byd anweledig, os collodd ei dad.

DIFYRRWCH Y BRENIN

Beth maer Brenin yn fwynhau,
Yn fwy neu lai na ni ein dau?
Pobol ddistaw ar bob awr,
Yn ei senedd-dy+ ga+r yn fawr.
Pobol dda am dalu treth,
Ei galon ga+r uwchlaw pob peth;
Byddin iawn, a llynges gref;
Hyn ydyw ei ddifyrrwch ef.

Hoffa cerddor ga+n a thant,
Ond hoffi me+l a wna ei blant;
Ceidw un ei aur tra gall,
Ond hoffi rhoddi wna y llall.
Fel yr ydym ffryndiau ffri,
Os bodlon pawb, wel bodlon fi,
Caed y Brenin fel pob dyn,
Ddifyrrwch yn ei ffordd ei hun.

DIFYRRWCH GWY+R DYFI

Difyrrwch gwy+r Dyfi yr hen amser gynt,
Oedd tair aurdelyn chwareid gan y gwynt;
Cwynai un mewn gofid mawr,
Pan chwythair gwynt y derw i lawr;
Ond chware yn llawen trwyr dydd heb ball,
Ar coed yn dadwreiddion llu wnelair llall.

Y drydedd a ganai yn brudd neu yn llon,
Pa un i sicrwydd ni wyddai neb bron:
Ond daeth derwydd barfog, gwyn,
Gwnaeth Delyn Deires or rhai hyn,
I ganu yng Nghymru mewn cydgord llawn. 
Fe wnaeth or tair eraill un delyn iawn.

Y SAITH GYSGADUR

Trigai gwraig bur gysglyd gynt,
	Yn Llan Mathafarn Eithaf,
Bloeddiair gw+r nes collii wynt,
Hi gysgai er ei waethaf:
Hei ho! medd hi, fel teisen gri,
	Medd yntau, wedi sorri;
Os nad wyt sa+l, cwyd o dy wa+l,
	Neu aros tan yfory!

Twr o blant am ddeg or gloch,
	Ddechreusant sw+n a chyffro;
Gwedi bloeddio creulon croch,
	Medd hithaun hanner effro:
Am saldran awr, nis gwyddoch fawr,
	Medd yntau gwn ore gore,
Dylyfu ge+n ywth saldra hen,
	Ath glefyd di bob bore.

Yna gw+r y wraig ddifudd,
	Darawyd gan y clefyd;
Cysgair plant tan hanner dydd,
	A chysgai yntau hefyd!
Ddor un oi glwyd iw fore fwyd,
	Na chynnau ta+n y bore;
Ac felly siw+r, y wraig ar gw+r,
	Wnaent gysgu am y gore.

I BLAS GOGERDDAN

I Blas Gogerddan heb dy dad!
	Fy mab erglyw fy llef,
Dos yn dy o+l i faes y gad,
	Ac ymladd gydag ef!
Dy fam wyf fi, a gwell gan fam,
	It gollith waed fel dwfr,
Neu agor drws i gorff y dewr,
	Na derbyn bachgen llwfr.

Ir neuadd dos ac yno gwe+l
	Arluniaur Prysiaid pur;
Mae ta+n yn llygad llym pob un,
	Yn golau ar y mur. 
Nid fi ywr mab amharchaii fam,
	Ac enw ty+ ei dad:
Cusenwch fi fy mam medd ef,
	Ac aeth yn o+l ir gad.

Daeth ef yn o+l i dy+ ei fam,
	Ond nid, ond nid yn fyw:
Medd hithau, O fy mab! fy mab!
	O maddau im O Dduw!
Ar hyn atebai llais or mur:
	Trwy Gymru tra rhe+d dwfr,
Mil gwell yw marwn fachgen dewr,
	Na byw yn fachgen llwfr!

YN NYFFRYN LLANGOLLEN

Yn Nyffryn Llangollen ar ochor y Glyn,
R oedd gynt hen delynor, ai hanes yw hyn:
Heb damaid iw fwyta, na llymaid o ddw+r,
Mewn newyn ac eisiau, bu farwr hen w+r:
Ond iw gladdedigaeth, gwirionedd oer yw
Daeth digon o fwydydd iw gadw en fyw.

Ni welwyd moi delyn fyth fyth wedi hyn;
Ond clywir hin fynych ar Fynydd y Glyn.
Ymysg y bwganod ran amlaf y bydd,
Mewn brwyn ac mewn corsydd yn cwynfan yn brudd:
Os cnawd eto wisgwn ym myd dynolryw,
Rhoddwn damaid in gilydd tra byddom ni byw.

Y GADLYS

Caradog eilwi ddeiliaid,
Ag utgorn ar ei fant;
Fe ruthrodd y Siluriaid,
Cwympasant yn y pant.
Enciliodd arwyr enwog:
Ond ar y march a+r gwddw brith,
Fe ddawr Frenhines deg iw plith,
I edrych am Garadog.

Fe welodd y Rhufeiniaid,
Y march a+r gwddw brith:
Ond gwelodd y Brythoniaid,
Frenhines yn eu plith.
Maer corn yn ail-utganu,
Brythoniaid yn eu holau dro+nt,
Rhufeiniaid yn eu holau ffo+nt
O flaen cleddyfau Cymru.

SERCH HUDOL

Serch hudol swyn,
Syn llanwr llwyn,
Pan fo myrdd o adar mwyn,
Yn canu yn y coed.
Mae anian oll yn canu nghyd,
D oes dim yn fyddar nac yn fud,
Mae mwy o fiwsig yn y byd,
Na thybiodd dyn erioed:
Coraur Wynfa wen,
A ganant byth heb ddod i ben,
Maer delyn aur gan deulur nen,
Yng ngwyddfod Duw ei hun!
Mae ca+n yn hedeg ar ei hynt,
Yn sw+n y mo+r a llais y gwynt,
Bu se+r yn boren canu gynt,
Paham na chana dyn?

Serch hudol yw,
Pob peth syn byw,
Yn y nef a daear Duw:
	Or haul syn llosgi fry,
Ir pryfyn ta+n, yr hwn a roed,
I rodior clawdd a gwraidd y coed,
I olau ar y llwybr troed,
	Syn arwain i dy dy+.
Hardd yw llun a lliw,
Pob peth a ddaeth o ddwylo Duw,
I bler a+ llygad dyn nad yw,
	Yng ngw+ydd y tlws ar cain?
Prydferthwch sydd yn llanwr nef,
A phob cr&EUMLAUTadur gr&EUMLAUTodd Ef,
Or eryr ar ei aden gref,
	Ir dryw sydd yn y drain!

YN NYFFRYN CLWYD

Yn Nyffryn Clwyd nid oes,
Dim ond darn bach or groes,
	Oedd gynt yn golofn ar las fedd;
Y bugail ga+n iw braidd,
Tra Einion Ririd Flaidd,
Yn gorffwys dan ei droed,
	Gan afael yn ei gledd.

Ond cedwir ei goffa+d
Er mewn pridd mewn parhad,
	Gla+n yw ei gleddyf fel erioed.
Os caru cofio r wyd,
Am ddolydd Dyffryn Clwyd,
O! cofia gofior dewr
	Sydd yno dan dy droed.

Mewn angof ni cha+nt fod,
Gwy+r y cledd, hir eu clod,
	Trar awel tros eu beddau chwy+th.
Y mae yng Nghymru fyrdd,
O feddau ar y ffyrdd,
Yn balmant hyd yr hwn
	Yn rhodia Rhyddid byth!

Y MYNACH DU

Hen Fynach Du Caerlleon Gawr,
Yn gwrando clychaur ddinas fawr;
	Ding, dong, ding, dong, ding, dong,
A rodiai hyd y muriaun syn,
Gan ddwedyd wrthoi hun fel hyn,
O! pa hyd mewn gefynnau tyn,
Cedwir ef ein brenin cu,
Yn ei garchar oer a du,
Nos a dydd i wrandon brudd;
	Ding, dong, ding, dong, ding, dong
Ai cnul ein Hannibyniaeth yw?
O ga+d i Ryddid eto fyw,
Trwy holl Gymru wen O Dduw!

Mae llawer tro ar fyd er hyn
Er pan glywair mynach syn,
	Ding, dong, ding, dong, ding, dong,
Ar lannaur Ddyfrdwy ar bob pryd;
O ddydd i ddydd hyd ddiwedd byd,
Y maer clychaun fyw o hyd.
Hyd y muriau megis gynt,
Yn cydgwynfan gydar gwynt,
Yn ein clyw su oesol yw;
	Ding, dong, ding, dong, ding, dong;
D oes neb am frenin heddiwn brudd,
Ond fel yr hedydd doriad dydd,
Y mae holl Gymru wen yn rhydd.

BUGAIL YR HAFOD

Pan oeddwn in fugail yn Hafod y Rhyd,
Ar defaid yn dyfod ir gwair ar iraidd y+d;
Tan goeden gysgodol mor ddedwydd own i
Yn cysgu, yn cysgu yn ymyl trwyn fy nghi:
	Gwelaf a welaf,
	A+f fan y fynnaf,
	Yno mae fy nhaglon
	Efo hen gyfoedion
	Yn mwynhau
	Y meysydd ar dolydd
	Ar hafddydd ar ei hyd.

Pan oeddwn i gartref, fy mhennaf fwynhad
Oedd naddu a naddu ar aelwyd glyd fy nhad;
Tram chwaer efoi hosan, a mam efor carth
Yn nyddu, yn nyddu ar garreg la+n y barth.
	Dened a ddeno,
	Anian dyn yno,
	Hedaf yn fy afiaeth
	Ar adenydd hiraeth
	Ir hen dy+,
	Gla+n gynnes dirodres
	Adewais yn fy ngwlad.

Maer wennol yn crwydro oi hannedd ddilyth,
Ond dychwel wnar wennol yn o+l iw hannwyl nyth
A chrwydro wnawn ninnau yn mhell ar ein hynt,
Gan gofior hen gartref chwareuem ynddo gynt.
	Pwyso mae adfyd,
	Chwerwi mae bywyd,
	Chwerwed ef a chwerwo,
	Melus ydyw cofio
	Annedd wen,
	Dan heulwen yr awen
	A wena arnom byth.

HOB Y DERI DANDO (Gogledd)

Unwaith eto mi ddywedaf
	Hob y deri dano
Sia+n, fwyn Sia+n?
Nid oes tes ar amser gaeaf
Dyna ganu eto,
Sia+n, fwyn Sia+n.
Ond mae Sionyn wrth heneiddio
Dal di sylw Sia+n!
Efo cariad yn gwefreiddio
	Sia+n fwyn, tyrd ir llwyn,
Seiniaf enw Siani fwyn,
Sia+n, fwyn Sia+n.

Llawer gaeaf, haf a gwanwyn
	Hob y deri dano
Sia+n, fwyn Sia+n?
Wnaeth fin foel a thithaun felen:
Dyna ganu eto,
Sia+n, fwyn Sia+n.
Nid yw henaint o un dioni;
Dal di sylw Sia+n!
I wneud cariad ieuanc oeri:
	Sia+n fwyn, tyrd ir llwyn,
Seiniaf enw Siani fwyn,
Sia+n, fwyn Sia+n.

MERCH Y MELINYDD

Os yw fy annwyl gariad,
	Yn caru dwy neu dair;
Ac yn eu cadwn foddlon,
	Bob marchnad a phob ffair;
O peidied yntau feddwl
	Fod hynnyn boen i mi,
R wyf fi mor rhydd ag yntau,
	I garu dau neu dri.

Phriodai ddim eleni,
	Chwedleuai ddim a neb;
Twyllodrus iawn yw meibion
	A fedrant ddweyd yn deg.
Po deced bo nhwyn gwedyd,
	O, gwaethai gyd y daw;
Llawenydd pob merch ifanc
	Yw dewis ar ei llaw.

Os oes rhyw dair neu bedair
	Yn hoff ohono ef;
Mae gennyf innau bedwar
	Ar bymtheg yn y dref:
Ond nhw syn gweyd fel yma,
	A nhw syn gweyd fel hyn;
D wyf fi ond gwenu arnynt,
	A dal fy serch yn dyn.

Fe we+d fy mod yn euog,
	Oherwydd gwrid fy moch;
Os gwrida ef yn welw,
	Mi wrida innaun goch.
A gwedaf yn ei wyneb,
	A gwyneb dewr pob dyn;
Llawenydd Merch Melinydd,
	Yw caru dim ond un.

HUN GWENLLIAN

Gwenllian fach, fy nghalon dlos,
	R wyt ti yn huno yn ddifraw,
	Gan ddal dy afal bach melyngoch yn dy law.
Maeth ruddiau annwyl fel y gwridog ros;
Maeth fron yn ddedwydd ddydd a nos,
Ym myd y gofid O gwyn fyd twysoges ifanc yn ei chrud,
Yn dal ei hafal bach ei holl o ofal byd.

Mae gennyt frodyr yn y gad,
	Maeth dad ai gleddyf wrth ei glun,
	A thithaun cysgun drwm, gan wenu trwy dy hun.
Mae trwst y Norman dig yn crynur wlad,
Beth w+yr yr engyl am dy dad?
O am orffwyson ddedwydd iach,
Mae breninesau uchel ach,
A ro+i eu gorseddfainc am gwsg twysoges fach.

TORIAD Y DYDD

Mae llawer un yn cofio,
	Yr eneth fechan ddall:
Ni welodd neb un fach mor fwyn,
	Mor brydferth a mor gall.
Hi gerddodd am flynyddoedd,
	I ysgol Dewi Sant
Ar hyd y ffordd, o gam i gam,
	Yn nwylo rhai or plant.
R oedd gofal pawb amdani,
	A phawb yn hoffir gwaith,
O helpur eneth fach ymlaen
	Trwy holl drofeydd y daith.
Siaradair plant am gaeau,
	A llwybrau ger y lli
Ac am y blodau tan eu traed,
	ond plentyn dall oedd hi.

Hi glywai felus fiwig
	Yr adar yn y dail;
Hi deimlai ar ei gwyneb bach,
	Belydrau serch yr haul;
Aroglai flodaur ddaear:
	Ond, nis adwaenair fun
Mo we+n yr haul, a mwy nar oll
	Mo we+n ei mam ei hun.
Maer plentyn wedi marw,
	Ar wely angau prudd,
Hi wenodd ar ei mam gan ddweyd
	Mi welaf doriad dydd!
Ehedodd mewn goleuni,
	Oddiwrth ei phoen ai phall;
A gweled golygfeydd y nef,
	Y mae yr Eneth Ddall!

MYFI SYN MAGUR BABAN

Myfi syn magur baban,
	Myfi sydd yn siglor crud;
Myfi syn hwian, hwian,
	Yn hwian o hyd, o hyd
Bun crio bore heddiw
	O hanner y nos tan dri,
Ond fi syn colli cysgu,
	Maer gofal i gyd arnaf fi.

Myfi syn magur plentyn,
	Bob bore a nawn a hwyr;
Y drafferth sydd iw ganlyn,
	Myfi, dim ond fi ai gw+yr.
Ni w+yr ef air o Saesneg,
	Nac un gair on heniaith ni:
I ddysgur twysog bychan,
	Maer gofal i gyd arnaf fi.

Ond os caf fi ei fagu
	I dyfu yn llencyn iach,
Caiff iaith brenhinoedd Cymru
	Fod fyth ar ei wefus fach;
A phan ddaw yntaun frenin,
	Ac onid yng nghofio i,
O cofied wlad y Cennin,
	Y wlad sydd mor annwyl i mi!

BENDITH AR EI BEN

Ar Dwysog gwlad y bryniau,
	O boed ir nefoedd wen,
Roi iddo gyda choron,
	Ei bendith ar ei ben!
Pan syrthior aurwialen
	Pan elo un ir nef,
Y nef a ddalio i fyny,
	Ei law frenhinol ef.

Ei faner ef fo uchaf
	Ar goedwig fyw y mo+r!
Ai liniau ef fo isaf,
	Wrth orseddfainc yr Io+r!
Drychafer gorsedd Prydain,
	Yn nghariad Duw a dyn,
Yn agos at orseddfainc,
	Y Brenin Mawr ei Hun!